Proeflezers_ Ed Knegtel

 

Proeflezers. Ik neem dat woord op het puntje van mijn tong, waar zowel het zoet als het zout goed geregistreerd worden.
Neem je als auteur van een nieuw werk lezers op de proef? Of neem je in jouw novelle, roman of gedichten proeven op lezers?
Ik heb in mijn debuutroman ‘Kleuren mengen op het zebrapad’ paaseieren verstopt. Weetjes en dwarse verbanden die alleen goede verstaanders meekrijgen. En dan nog.
In deze tijd van Teveel is het aloude ‘wie schrijft, die blijft’ ver voorbij de houdbaarheidsdatum.
Als je alleen online publiceert is het als een zandkorrel toevoegen aan het strand. Heb je de onbedwingbare behoefte om in print te verschijnen? Loop voor een lesje Relativering eens een bibliotheek binnen.
Iedereen heeft een unieke, eigen stem. Als je schrijft leer je die steeds beter kennen. Dat is al een grote beloning.
Na vierenhalf jaar schaven en schrappen, de nodige cursussen, optredens en publicaties kom ik op een punt dat ik misschien, schoorvoetend, met bonkend hart, mijn verhaal met de mensen uit het Buitenste Buitenbos durf te delen. Omdat ik zo goed als het mij nu mogelijk is wil debuteren, heb ik zeven bevriende schrijvers om feedback verzocht. Zij zijn een stuk verder in het proces, hebben één of meer boeken op hun naam staan.
Het proeflezerschap is een serieuze zaak. Dat gaat veel verder dan het vissen naar dt-fouten – ‘die maak ik niet meer.’ Consistentie, interpunctie, ‘flow’, zeggenschap, leesdwang. Wil de lezer verder lezen, liefst in één ruk. Is jouw verhaal zó boeiend dat de lezer een stukje wil bewaren tot morgen? De meeste dwingende suggesties van mijn schrijfvrienden zal ik ter harte nemen; toch blijft het bovenal mijn verhaal, mijn stem.
Vergelijk het met de opvoedtips die je krijgt van de familie, de school, de buurt en de maatschappij voor jouw recalcitrante puber: je kunt niet altijd naar iedereen je oren laten hangen.

Ik vroeg mijn proeflezers meedogenloos te zijn, het achterste van hun tong te laten zien - hoe bitter dat ook proeft. Alleen dan kom ik straks met mijn beste versie. Duizenden uren diep graven, woordworstelen - ik ga voor minstens een toppositie in de oud papierbak.

 

Bak bami en een boekenbon

Niets vermoeiender dan columns waarin de schrijver over zijn dromen verhaalt. Zowel de nacht als de overdag variant. Hoewel je ‘s nachts onvermoed creatieve kronkels verzint en bij dagdromen passie leidend laat zijn, riekt het voor de lezer al gauw naar zelfgenoegzaamheid en frustratie. Dus die hele droom sla ik maar over.
Bottomline is dat op het Boekenbal al die A- en B-categorie schrijvers mij opeens uitgebreid kwamen fêteren. Zelf schrijf ik nu drie jaar bij de F-jes, schaaf ik met veel plezier aan mijn ambacht, en probeer ik mijn enigszins asociale natuur op de juiste momenten in goede banen te leiden. Met wisselend succes. Er zijn voorleesbeurten van Kutdammerveen tot Knoopsgat, publicaties in E-boeken en literaire magazines en sinds kort ben ik vaste columnist bij De Nieuwe Utrechtse Krant (denuk.nl). Hoera. Mij zult u nooit … , want meisje-mijn vindt klagen niet sexy.
Zie dit relaas meer als een uiting van oprechte verbazing. Weet: mijn analyse leunt zwaar op de socials - die onfeilbare bron van nuance en waarheid - waar ik sowieso een complexe verhouding mee heb. Echt alle respect voor de grote talenten - en aan de grote ego’s: bedankt voor het lachen - maar wat we gerust wat minder mogen hebben is de klassenmaatschappij die ik van A tot F waarneem.
In onze eigen vijver kom ik juist heel veel wederkerige steun tegen. Dat zal in elke categorie hetzelfde zijn. Waarom dan, vraag ik niemand in het bijzonder, is er zo weinig support van de succesvollere, sociale schrijfklassen ‘naar beneden toe’? Iedere serieuze schrijver weet dat ‘het wereldje’ een welhaast ondoordringbare jungle is, met her en der een mijnenveld bovendien. Zij die het strijdtoneel verlaten, halen toch hun aangeschoten makkers op? In de muziekwereld gaat dat anders. Daar neemt een topband vaak een onbekend talent mee op tour.
Zeg tegen Tommy en Saskia en Kustaw dat ik best een column wil voorlezen in de pauze. Ik kom al voor een bak bami en een boekenbon.

Rode Bloedirritantjes

 Wie herinnert zich de televisieserie Golden Girls? Drie vriendinnen in een ondefinieerbaar stadium, ergens tussen milf en verzorgingsflat, samenwonend in een huis met de moeder van één van de meiskes. Die fantastische verhalen vertelt over hoe zij in haar jeugd met Winston Churchill en Pablo Picasso het bed deelde. Verhalen die steevast beginnen met:  ‘Picture this, Sicily 1922 …’
De waarheid lag in het midden, niemand riep: ‘nepnieuws!’

Tegenwoordig leven wij in serieuzere tijden. Waakzaamheid is geboden en ik neem geen enkele verantwoording voor deze column, die (beter?) door AI geschreven had kunnen zijn.

Welnu: ‘Stel je voor, Utrecht, 2025 …’

Ik zit aan die tafel met dat maagdelijk witte scherm voor me.

De badkamer zit dicht, zodat ik de wasmachine niet hoor. De deurbel is onklaar gemaakt met een wurgende witte sportsok, de brievenbus dichtgekit met purschuim.
De voorwaarden zijn maximaal. Het Schrijven kan beginnen.

Wat kan me nog gebeuren?

Dat zal ik je vertellen wat er kan gebeuren - als je op de computer schrijft!
Ik keek onlangs op internet naar bootjes … Niet doen, maar houd dit beeld even vast.

Als schrijver wil je wel eens een feit controleren, of de juiste spelling.

Van Dale houdt het nog netjes met advertenties voor eigen parochie en een ieniemienie blokje over zonne-energie (gezellig, in een duurzaam verwarmd huis met een dik woordenboek op de bank).
Nee, dan Linguee, website-met-voorbeeldzinnen. ‘Ga Aan De Slag Met Uw Badkamer’ schreeuwt het ter rechterzijde. Schuldbewust hoor ik nu het gesmoord snorren van de wasmachine. Ook kan ik vandaag 65% besparen op Adobe, mij verzekeren bij Centraal Beheer, kekke trainingsjasjes kopen (WAT?) - en boten.

Bij de vleet. Of, nou ja: vloot. Al die afleidingen moeten wij ons doorheen concentreren. Door Chinese muren op te zetten (zonder spyware), hersenhelften te compartimenteren en kent/kunt u het aloude concentreren nog? Nog? Focussen.
En als je dan per ongeluk afdrijft naar de socials …
Op de lagere school leerden wij dat als je ziek bent er witte bloedlichaampjes strijden met rode - dat als de witten winnen, je beter wordt.

Nu is het omgekeerde aan de hand, ‘de roden’ winnen bijna altijd; er dringt zich een ziektebeeld van overprikkeling op.

Want waar precies worden wij ‘beter’ met die dwingende, onoverwinnelijke, rode bloedirritantjes? Bij Whatsapp, bij Facebook?

Misschien moet ik die boot kopen, de hele donderse boel achterlaten en de horizon voorbij varen naar een gebied zonder bereik.

 

De leugenachtige nerd, UKV van Ed Knegtel

 Lang voordat hormoonhuishouding zich meester maakte van mijn puberale onderbuik, was ik een nerd. Avant la lettre, want in de jaren zeventig waren er computers, noch games; je hield  je bijvoorbeeld op in de niche van een natuurstudievereniging. Ik interesseerde mij voor molens en klederdrachten. De brave mensen in Spakenburg vroegen mij, na een fietstochtje van hooguit tien kilometer door de Nijkerkse polder, waar ik vandaan kwam. Ik floepte er pardoes ‘Zwolle’ uit. Na een gratis bezoek aan hun klederdrachtmuseum kreeg ik een enorme gerookte makreel en evenzo lijvige Spakenburger koek mee voor de terugweg. Eerlijkheid duurde bijzonder lang.