Vrouwendag 2026
Ik hang de fris
gewassen gordijnen op in de woonkamer.
De haakjes komen steeds los van de oogjes. Verdorie.
Ik sta op de ladder in een lastige houding
en dan huil ik, tranen springen kwaad uit mijn ogen…
Opeens komt er
heel veel verdriet los,
om het verlies van de hoop op het zonnehuis (nr1).
Hoop die me maandenlang afleidde van
het verdriet om mijn zieke zusje dat wel een chemische fabriek lijkt.
Niets vermoeiender dan columns waarin de
schrijver over zijn dromen verhaalt. Zowel de nacht als de overdag variant.
Hoewel je ‘s nachts onvermoed creatieve kronkels verzint en bij dagdromen
passie leidend laat zijn, riekt het voor de lezer al gauw naar
zelfgenoegzaamheid en frustratie. Dus die hele droom sla ik maar over.
Bottomline is dat op het Boekenbal al die A- en B-categorie schrijvers mij
opeens uitgebreid kwamen fêteren. Zelf schrijf ik nu drie jaar bij de F-jes, schaaf
ik met veel plezier aan mijn ambacht, en probeer ik mijn enigszins asociale
natuur op de juiste momenten in goede banen te leiden. Met wisselend succes. Er
zijn voorleesbeurten van Kutdammerveen tot Knoopsgat, publicaties in E-boeken
en literaire magazines en sinds kort ben ik vaste columnist bij De Nieuwe
Utrechtse Krant (denuk.nl). Hoera. Mij zult u nooit … , want meisje-mijn vindt
klagen niet sexy.
Zie dit relaas meer als een uiting van oprechte verbazing. Weet: mijn analyse leunt
zwaar op de socials - die onfeilbare bron van nuance en waarheid - waar ik
sowieso een complexe verhouding mee heb. Echt alle respect voor de grote
talenten - en aan de grote ego’s: bedankt voor het lachen - maar wat we gerust
wat minder mogen hebben is de klassenmaatschappij die ik van A tot F waarneem.
In onze eigen vijver kom ik juist heel veel wederkerige steun tegen. Dat zal in
elke categorie hetzelfde zijn. Waarom dan, vraag ik niemand in het bijzonder,
is er zo weinig support van de succesvollere, sociale schrijfklassen ‘naar
beneden toe’? Iedere serieuze schrijver weet dat ‘het wereldje’ een welhaast
ondoordringbare jungle is, met her en der een mijnenveld bovendien. Zij die het
strijdtoneel verlaten, halen toch hun aangeschoten makkers op? In de
muziekwereld gaat dat anders. Daar neemt een topband vaak een onbekend talent
mee op tour.
Zeg tegen Tommy en Saskia en Kustaw dat ik best een column wil voorlezen in de
pauze. Ik kom al voor een bak bami en een boekenbon.
UKV's (Ultra korte verhalen)
Het
regent dat het giet en ik zoek naar de zon in een reisfolder. Op pagina vijf
staat alles over een Spa met een foto van twee blote mensen genietend van een
glas champagne in een bubbelbad. Achter hen een royaal venster met uitzicht op
een meer met aan de oever badende koeien.
Natte bedoening allemaal.
Gast aan tafel
Tess, sinds kort weduwe, zou bij ons komen eten. We wilde haar verrassen, Guus ging forellen grillen op de bbq en ik zou zorgen voor Provençaalse rijst en een toetje. Ze genoot van de verwennerij, tot de opmerking van Guus; ‘schat, is dit nog die rijst van vorige week?’
Andersom
Bij de uitgang van de supermarkt spreekt het joch mij aan, ‘mevrouw heeft u boerderijplaatjes?’ ‘Ja, die spaar ik’. ‘Voor wie?’ vraagt hij. ‘ Voor mijn kleinkinderen’. Daarop opent hij zijn jackie, de pakjes met plaatjes puilen uit de binnenzak en hij geeft mij er drie. ‘Heb je die dan dubbel vraag ik’, hij haalt zijn schouders op, ‘misschien, maar u mag ze hebben’.
Valpartij
Op
weg met mijn e-bike naar een vriendin bemerk ik te laat dat het glad is. Zo voorzichtig mogelijk rijd ik verder.
Plots schuifelt een oude vrouw met haar rollator het fietspad op, ze ziet mij
niet, ik rem en ga onderuit.
Geschrokken barst het mensje in tranen uit.
Vlug
krabbel ik overeind, ……….om haar te kunnen troosten!
Eigentijds
Zaterdagmiddag.
Voor de kledingboetiek staat een macho man. Zijn gebruinde armen over elkaar spannen
het T-shirt om zijn biceps. In de speelauto naast hem zijn mini-evenbeeld met
stekeltjeshaar en een gek zonnebrilletje. Wanneer de auto stopt klinkt het :
‘Pap, waar heb je mama gelaten?’
Op dat moment stapt een jonge
vrouw met lange blauwe lokken de boetiek uit met aan haar arm een volle
shopper.
In de buurtsuper
Aandachtig
bekijken mijn vriendin en ik hoe de kassière met de puntjes van haar zeer lange
kunstnagels de kassatoetsen aanraakt. Het zijn ware blikvangers, kanariegeel
met paarse sterretjes.
Buitengekomen
staat mijn vriendin plotseling stil en zegt peinzend; ‘dat meisje achter de
kassa, hoe zou zij haar billen afvegen?’
Wie herinnert zich de televisieserie Golden
Girls? Drie vriendinnen in een ondefinieerbaar stadium, ergens tussen milf en
verzorgingsflat, samenwonend in een huis met de moeder van één van de meiskes.
Die fantastische verhalen vertelt over hoe zij in haar jeugd met Winston
Churchill en Pablo Picasso het bed deelde. Verhalen die steevast beginnen
met: ‘Picture this, Sicily 1922 …’
De waarheid lag in het midden, niemand riep: ‘nepnieuws!’
Tegenwoordig leven wij in serieuzere tijden. Waakzaamheid is geboden en ik neem geen enkele verantwoording voor deze column, die (beter?) door AI geschreven had kunnen zijn.
Welnu: ‘Stel je voor, Utrecht, 2025 …’
Ik zit aan die tafel met dat maagdelijk witte scherm voor me.
De badkamer zit dicht, zodat ik de wasmachine
niet hoor. De deurbel is onklaar gemaakt met een wurgende witte sportsok, de
brievenbus dichtgekit met purschuim.
De voorwaarden zijn maximaal. Het Schrijven kan beginnen.
Wat kan me nog gebeuren?
Dat zal ik je vertellen wat er kan gebeuren -
als je op de computer schrijft!
Ik keek onlangs op internet naar bootjes … Niet doen, maar houd dit
beeld even vast.
Als schrijver wil je wel eens een feit controleren, of de juiste spelling.
Van Dale houdt het nog netjes met advertenties
voor eigen parochie en een ieniemienie blokje over zonne-energie (gezellig, in
een duurzaam verwarmd huis met een dik woordenboek op de bank).
Nee, dan Linguee, website-met-voorbeeldzinnen. ‘Ga Aan De Slag Met Uw Badkamer’
schreeuwt het ter rechterzijde. Schuldbewust hoor ik nu het gesmoord snorren
van de wasmachine. Ook kan ik vandaag 65% besparen op Adobe, mij verzekeren bij
Centraal Beheer, kekke trainingsjasjes kopen (WAT?) - en boten.
Bij de vleet. Of, nou ja: vloot. Al die
afleidingen moeten wij ons doorheen concentreren. Door Chinese muren op te
zetten (zonder spyware), hersenhelften te compartimenteren en kent/kunt u het
aloude concentreren nog? Nog? Focussen.
En als je dan per ongeluk afdrijft naar de socials …
Op de lagere school leerden wij dat als je ziek bent er witte bloedlichaampjes strijden met rode - dat als de witten
winnen, je beter wordt.
Nu is het omgekeerde aan de hand, ‘de roden’ winnen bijna altijd; er dringt zich een ziektebeeld van overprikkeling op.
Want waar precies worden wij ‘beter’ met die dwingende, onoverwinnelijke, rode bloedirritantjes? Bij Whatsapp, bij Facebook?
Misschien moet ik die boot kopen, de hele donderse boel achterlaten en de horizon voorbij varen naar een gebied zonder bereik.
‘Mijn vader zit in de wijnperen,’ zeiden we vroeger als iemand vroeg ‘wat doet je vader?’ Die vraag kwam regelmatig aan de orde op school als we een nieuwe juf of meester kregen. In de eerste twee klassen hadden we juffrouw van Dijk. Deze aardige, lieve juf zat met een duim in haar mond voor de klas.
De juf van de derde en vierde gedroeg zich ronduit streng. In onze ogen was ze rijk. Ze woonde, samen met haar moeder, in een chique laan én ze hadden een televisie. Op woensdagmiddag mochten de besten van de klas – ik was ook zo’n witvoetje – in dat deftige huis televisie kijken.
De juf en haar moeder vroegen een stuiver entree voor hun privé bioscoop, maar dan kreeg je ook een glaasje ranja. Na vier keer, kwam er een eind aan onze televisie-uitjes. Het werd juf en haar moeder te veel dat we na de belevenissen van Flip de tovenaarsleerling opgewonden en uitgelaten joelend en schreeuwend door het huis renden. We sjeesden de brede houten trap op naar boven en gleden over de leuning naar beneden. Onze wanhopige juf en haar met een vaatdoekje gewapende moeder werkten ons voor eens en altijd de deur uit.
Een paar weken later kregen alle kinderen een spreekbeurt. Iedereen moest iets vertellen over het beroep van zijn of haar vader. ‘Mijn vader zit in de wijnperen,’ begon ik en draaide mijn verhaal af. Het was een fantasie van mijn papa en mij. ‘Hij maakt zoete wijn van peren. Eerst bakt hij ze in een heel grote ketel en dan perst hij ze uit. Maar soms blijf hij met de gebakken peren zitten.’
De juf geloofde er helemaal niks van, zei ze. ‘In Nederland wordt geen wijn gemaakt. Laat staan wijn van peren. Ik wist al wel dat jij een grote mond kon hebben,’ wees ze mij terecht doelend op ons gejoel op haar trap, ‘maar dat je ook nog zo kunt liegen…’ Ze had er geen woorden voor. Ik kreeg een -1 voor mijn spreekbeurt.
Thuis vertelde ik huilend over het debacle, ik had nog nooit zo’n slecht cijfer gehad. Mijn moeder vond het een verschutting, zei ze. Mijn vader lachte de tranen in zijn ogen en zei: ‘Degene die voor schut gaat is die juf niet jij. Fantasie en durf, daar kom je verder mee, vergeet dat nooit.’
Ik ben het nooit vergeten dus schrijf ik.
Schrijven, en dan bedoel ik niet een paar gekrabbelde regels op de sociale kanalen, nee echt schrijven aan een verhaal, boek of gedicht is het allerleukste wat er is. Schrijven begint in je hoofd. In gedachten heb je goeddeels je boek al geschreven. Dan pas en niet eerder moet je je achter je laptop zetten. Wanneer je niet op zijn minst weet waar je boek over gaat, welke hoofdpersonen erin rondlopen en hoe het verhaal ongeveer zal eindigen, vergeet het dan maar. Staren naar een wit vel papier of een leeg scherm levert in dat geval louter frustratie op. Vaak denken mensen dan dat ze een writer’s block hebben, terwijl het alleen je interne criticus is die hard schreeuwt dat je geen talent hebt. Draai hem direct de nek om. Je kunt het!
Maar hoe begin je dan? Veel mensen hebben weleens een briljant idee voor een prachtig verhaal maar schrijven toch geen boek.
Voor mij is het starten bij het begin, met zinnen. Leer hoe je mooie zinnen schrijft, lees veel en verzamel zinnen die jij mooi vindt. Kun jij zeggen waarom de ene zin je wel treft en de andere niet? Alles staat of valt bij taal in mijn optiek.
Het helpt als je – zoals ik – opgegroeid bent in een familie met een voorliefde voor boeken en met uitpuilende boekenkasten. Maar zelfs als dat niet het geval is, kun je altijd starten met lezen. Er valt veel te leren van goede schrijvers (en van de slechte hoe het niet moet).
Begin stap voor stap. Het helpt ook om enkele schrijfcursussen te volgen waarbij je in ieder geval iets leert over de opbouw van een boek. Hoewel ik de eerste ben die zegt dat regels, zodra je ze kent, ook genegeerd of aangepast mogen worden. Een verhaal kan er spannender door worden.
Maak je ambities niet te groot. Zeker in het begin kan het verleidelijk zijn te denken dat jij de volgende kanshebber bent voor een grote literaire prijs. Nee, schrijf vooral vanwege de opwinding over het vinden van mooie plots en geweldige zinnen die in je verhaal belanden. Denk nooit aan mensen die wellicht ooit jouw werk gaan lezen. Schrijf voor de pret die je met schrijven kunt hebben. Maragaret Atwood zei eens: ‘Schrijven is als skiën. Zodra je halverwege denkt hoe doe ik het, val je voorover en stopt alles.’
Merk je dat het verhaal soms een andere richting uitgaat dan je tevoren bedacht? Allemaal prima, zolang je de hoofdplot en het einde dat je al in je hoofd had zitten niet uit het oog verliest.
Overigens moet je ook bij fictie veel feiten checken, onderschat lezers nooit. Alles moet kloppen. Zo moest ik bijvoorbeeld voor mijn eerste roman uitzoeken wanneer verse vijgen in Italië rijp zijn. De vijgenboom speelt een cruciale rol in het boek. Het seizoen moest wel kloppend zijn bij het verhaal.
Het gezegde ‘oefening baart kunst’ is ook op schrijvers van toepassing. Schrijf elke dag een stukje. Heb je plezier bij wat je doet, dan heeft de lezer dat meestal ook.
Een goede tip die ik ooit kreeg, zal ik je niet onthouden. Check de eerste veertien pagina’s van je boek extra goed, dat zijn de pagina’s die de verkopende boekhandelaar online toont als inkijkje in jouw schrijfkeuken. (Bij die veertien zit ook je omslag, titelpagina, colofon en eventuele opdrachtpagina of voorwoord).
Tenslotte, stop met klagen en schrijf eindelijk dat boek!
© Cecile Koops
16-09-2025
Lang voordat hormoonhuishouding zich meester maakte van mijn puberale onderbuik, was ik een nerd. Avant la lettre, want in de jaren zeventig waren er computers, noch games; je hield je bijvoorbeeld op in de niche van een natuurstudievereniging. Ik interesseerde mij voor molens en klederdrachten. De brave mensen in Spakenburg vroegen mij, na een fietstochtje van hooguit tien kilometer door de Nijkerkse polder, waar ik vandaan kwam. Ik floepte er pardoes ‘Zwolle’ uit. Na een gratis bezoek aan hun klederdrachtmuseum kreeg ik een enorme gerookte makreel en evenzo lijvige Spakenburger koek mee voor de terugweg. Eerlijkheid duurde bijzonder lang.
