Schrijven is een reis , door Marianne Schenderling

 Schrijven is een reis

Hoe schrijf je over een bedevaartreis aan het begin van de 20^e eeuw?
Deze vraag had ik te beantwoorden voor mijn nieuwe roman ‘Malik, zoon van niemand.’

In het kort de roman

Malik, begin dertig, leeft in het Midden-Oosten (zuidoost Anatolië). Hij is mohammedaan en Turk maar door zijn aderen stroomt ook Koerdisch bloed, naast Assyrisch, Yezedisch, Syrisch, Armeens. Dat brengt hem zodanig in verwarring dat hij zich afvraagt bij wie hij hoort.

In de roman komt een scène voor waarin Malik het bedevaart-dagboek vindt van zijn betovergrootvader. Deze Yusuf Hüsseyn Narsai reisde rond 1910 van Mardin naar Mekka.

Tijdens het lezen vraagt Malik zich af of hij wel volgens de ware regels leeft. Wat die ware regels dan zijn. Hij lijkt slachtoffer te worden van zijn eigen zondebesef.

Ik wil een realistisch en waarheidsgetrouw beeld schetsen van de hadj van zijn betovergrootvader opdat Malik - en mijn lezers - de reis goed kunnen volgen. Daarvoor heb ik informatie nodig. Kennis over de regio waarin het verhaal speelt, de volkeren die daar leefden en leven, hun geloof, hun gebruiken, manier van leven, eet- en drinkgewoontes. En natuurlijk antwoord op de vraag: hoe reisde iemand begin twintigste eeuw van een stad in Zuidoost Anatolië naar Mekka in Saudi Arabië. Immers,
·       er vlogen nog geen passagiersvliegtuigen.
·       Enkel de elite van het Ottomaanse rijk bezat een auto.
·       Er reden nog geen treinen vanuit Mardin. Mekkagangers konden pas in Damascus op de Hidjaz trein stappen naar Medina.

Ik zocht en vond:

·       Reisverslagen van onder andere Gertrude Bell, een Britse ontdekkingsreizigster die eind 19e eeuw door het Midden-Oosten reisde.
·       Burton & Drake; Unexplored Syria (1886) met beschrijvingen van de steden, dorpen, bevolking.
·       Ottomaanse jaarverslagen en consulaire reisverslagen (Frans, Duits, Brits), Jesuit Mission Reports – Syria (ca. 1890–1910).

 In de krochten van het internet vond ik oude foto’s, brieven, routekaartjes en beschrijvingen van het landschap en plaatsen langs de route.
Mijn Syrische vriendin Hala vertelde me over Damascus met het – nog steeds bestaande en inmiddels prachtig gerestaureerde – treinstation.

Ook ging ik op zoek naar informatie over de volkeren in die regio. Hoe zag/ziet hun leven eruit? Wat is hun geschiedenis, cultuur? Welke gebruiken zijn belangrijk voor hen? Waar en hoe wonen ze? Wat waren hun eet-en drinkgewoontes? En nog veel meer.

Tijdreizen 

In de weken dat ik over de tocht van Mardin naar Mekka nadacht, informatie zocht en schreef, maakte ik ook zelf een interessante en boeiende reis.
Ik reisde met Maliks betovergrootvader te paard op bijkans onbegaanbare wegen, over woeste bergen en langs vruchtbare dalen. Ik passeerden verstilde vergezichten, hield halt om te genieten van uitgestrekte uitzichten over bergen en dalen. Onderweg rook en proefde ik de verschillende vruchten en gewassen.
Ik rustte uit in vervallen dorpjes met gastvrije bewoners. Stak bij Akçakale de grens over naar Syrië. Vandaar reed ik Aleppo en Homs om uiteindelijk in Damascus de trein naar Mekka te nemen. Schrijven is voor mij een geweldige zoektocht, een wonderlijke reis.